Waarom kunnen eigenrechters op maatschappelijke steun rekenen? Waarom verzetten burgers zich in bepaalde gevallen tegen de vervolging en bestraffing van eigenrechters door de autoriteiten? Toen twee medewerkers van Albert Heijn in 2002 werden vervolgd vanwege het vermeende gebruik van excessief geweld tegen een winkeldief, leidde dit bijvoorbeeld tot aanzienlijke maatschappelijke ophef. Maar wat ligt aan deze steun voor eigenrichting ten grondslag? Zijn dergelijke reacties een indicatie van een gebrek aan vertrouwen in het strafrechtsysteem? Of spelen situationele kenmerken, zoals de aanleiding waarop de eigenrechter reageert, wellicht ook een rol?

Dit proefschrift heeft tot doel maatschappelijke steun voor eigenrichting te verklaren. In twee studies kregen respondenten een fictieve casus over eigenrichting voorgelegd, waarover zij vragen moesten beantwoorden. De bevindingen van beide studies tonen aan dat steun voor eigenrichting niet één op één kan worden betrokken op een gebrek aan vertrouwen in het strafrechtsysteem: situationele kenmerken hebben een onafhankelijke invloed op steun. De onderzoeksresultaten benadrukken tevens dat steun voor eigenrichting een complex concept is. Het is niet zo dat mensen óf wel, óf geen steun hebben; reacties op eigenrichting liggen veel genuanceerder dan vaak wordt aangenomen. Men kan bijvoorbeeld weinig empathie hebben met een slachtoffer van eigenrichting, maar tegelijkertijd wel vinden dat de eigenrechter straf verdient. Tevens werd gevonden dat meer vertrouwen in de rechtbank en het gehele strafrechtsysteem leidde tot minder steun voor eigenrichting, terwijl vertrouwen in de politie geen rol speelde. Tot slot bleek algemene steun voor eigenrichting een belangrijke voorspeller te zijn van steun in het specifieke geval.

Samenvatting NL
Samenvatting EN
Stellingen