Weerbare democratie: de grenzen van democratische tolerantie

Democratie is waarschijnlijk het beste wat de politieke filosofie heeft voortgebracht. toch is het geen rustig bezit: democratie bevat de ingrediënten voor haar eigen vernietiging. Op 15 december 2015 promoveert Bastiaan Rijpkema op zijn proefschrift "Weerbare democratie: de grenzen van democratische tolerantie".

Ingrediënten voor eigen vernietiging

In 1933 stemde een gemankeerde Rijksdag in met het einde van de Duitse democratie. In 411 v. Chr. pleegde Athene ‘democratische zelfmoord’. Een radicale, antidemocratische partij stevende in de Algerijnse verkiezingen van 1991 op een tweederde meerderheid af. De Turkse democratie wordt geregeld uitgedaagd door antidemocraten die op aanzienlijke steun kunnen rekenen. Binnen de Europese Unie zijn er met enige regelmaat zorgen over Hongarije.

Democratie is waarschijnlijk het beste wat de politieke filosofie heeft voortgebracht. Toch is het geen rustig bezit: democratie bevat de ingrediënten voor haar eigen vernietiging. Wat brengt een democratie ertoe om haar eigen noodlot te omarmen? Mag een democratie zich verweren tegen antidemocraten – of is dát juist heel ondemocratisch? En hoe voorkom je dat democratie in prille staten betekent: ‘one man, one vote, one time’?


Hoe ver reikt tolerantie?

In zijn proefschrift bespreekt Bastiaan Rijpkema een existentiële vraag voor elke democratie: hoe ver reikt tolerantie? Tegen de achtergrond van historische en actuele voorbeelden worden de denkers besproken die zich over deze fundamentele kwestie hebben gebogen. In het verlengde van de Amsterdamse staatsrechtsgeleerde George van den Bergh ontwikkelt Rijpkema een democratietheorie waarin het zelfcorrigerende vermogen – de mogelijkheid om besluiten terug te draaien – centraal staat: democratie als zelfcorrectie. Weerbare democratie biedt daarmee een nieuw perspectief op democratie en een rechtvaardiging voor democratische zelfverdediging.

Van het proefschrift verschijnt een handelseditie bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.

Bastiaan Rijpkema

Bastiaan Rijpkema (1987) studeerde rechtsgeleerdheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (LLB) en rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden (LLM, cum laude). In 2013 was hij medesamensteller van een bundel met essays over dierenrechten – Bij de beesten af! Over dierenrecht en onrecht. In 2014 verscheen Wat te doen met antidemocratische partijen?, een heruitgave van de oratie van de Amsterdamse hoogleraar staatsrecht George van den Bergh, waarvoor hij de inleiding verzorgde. Daarnaast publiceerde hij artikelen in onder meer Nederlands Juristenblad, Think, NRC Handelsblad en De Volkskrant.


Praktische informatie

Promotor: prof.dr. P.B. Cliteur.

Datum en locatie 
Dhr. Rijpkema verdedigt zijn proefschrift op dinsdag 15 december 2015 om 16.15 uur in het Academiegebouw Rapenburg 73 te Leiden.


Laatst Gewijzigd: 23-10-2015