Economie (onderdeel Rechtseconomie)

De cursus Rechtseconomie is gewijd aan de economische analyse van het recht. Doel van de cursus is (1) om de studenten vertrouwd te maken met de basisbegrippen van de economie en (2) om te laten zien hoe deze basisbegrippen toegepast kunnen worden bij het analyseren van de werking van rechtsregels. Het zelf werken met de stof staat daarbij voorop.

Doelgroep

Het vak Economie (vakcode 22012004) in het 1e semester van het studiejaar 2010-2011 is bestemd voor studenten in het 2e jaar van de Bachelor-programma's Rechtsgeleerdheid en Fiscaal Recht. Het vak van in totaal 10 EC-punten bestaat uit twee onderdelen, te weten een inleidende cursus Bedrijfseconomie (vakcode 220120042, gewicht 2/7) en een inleidende cursus Rechtseconomie (vakcode 220120041, gewicht 5/7). Voor elk van de onderdelen van het vak wordt afzonderlijk onderwijs aangeboden. Deze site handelt alleen over het onderdeel Rechtseconomie. Dat geldt ook voor het bijbehorende Werkboek. Voor informatie over het andere onderdeel van het vak wordt verwezen naar de Blackboard-site en het Werkboek Bedrijfseconomie. 

Docenten

Afspraken met de docenten worden gemaakt via het secretariaat Economie tel. 071-527 7756, tussen 9 en 12 uur. 

Het vak

Met rechtsregels en rechtshandhaving wordt beoogd het functioneren van de samenleving in goede banen te leiden. Het is dan ook van belang om de werking van het recht niet alleen vanuit juridisch perspectief te bestuderen, met het accent op de interne consistentie van het recht en op de beginselen van een behoorlijk proces en van behoorlijk bestuur, maar ook vanuit sociaal-wetenschappelijk perspectief. Hoe werkt het recht in de praktijk in de samenleving uit?

In dat verband wordt in de rechtseconomie wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de preventieve werking van het recht. De inrichting van de rechtsregels en de rechtshandhaving beïnvloeden het gedrag van de rechtssubjecten (al was het maar tot op zekere hoogte), doordat ze de voor- en nadelen van dat gedrag niet onverlet laten.

Vervolgens kan worden nagegaan of bepaalde rechtsregels, of bepaalde vormen van rechtshandhaving, wellicht beter uitpakken voor de samenleving dan andere. Wanneer conflicten en normovertredingen worden voorkomen, zorgt dat voor een besparing op materiële en immateriële schade in de samenleving. Tegenover die baten staan echter ook kosten, omdat de toepassing en de handhaving van rechtsregels niet vanzelf gaan. Het efficiëntiecriterium biedt houvast bij het afwegen van de maatschappelijke baten en kosten. In beginsel zijn de ordenende werking en de efficientievraag op elk deelgebied van het recht relevant. In de cursus richt de aandacht zich met name op: eigendomsrechten, overeenkomsten, onrechtmatige daad en civiele geschillenbeslechting; mededingingsbeleid, milieurecht en sociale zekerheid; en strafrecht en criminaliteitsbestrijding. Gegeven het metajuridische karakter van de cursus wordt niet zozeer geprobeerd om feitjes en regels over te dragen, maar om studenten te leren nadenken over de maatschappelijke betekenis van het recht. Om dat te bewerkstelligen staat het zelf werken met de stof voorop. Aan de hand van rekenopgaven en stellingen worden studenten uitgedaagd om zich steeds opnieuw, op verschillende deelterreinen van het recht, rekenschap te geven van het onderscheid tussen individuele en collectieve rationaliteit.      

Eindtermen:

  • De student beheerst de kernbegrippen van de rechtseconomie.
  • De student heeft zich aan de hand van opgaven en casus geoefend in het onderscheiden van individuele en collectieve rationaliteit.
  • De student is in staat om in een juridisch debat beargumenteerd aandacht te vragen voor de mogelijke gedragseffecten van rechtsregels en rechtshandhaving en om in de afweging ruimte in te bouwen voor efficiëntieoverwegingen.    

Literatuur

  • B.C.J. van Velthoven en P.W. van Wijck, Recht en efficiëntie. Een inleiding in de economische analyse van het recht, 4e druk, Kluwer, Deventer, 2007. Dit boek dient voor het tentamen in zijn geheel bestudeerd te worden.
  • Werkboek Rechtseconomie voor 2e jaars Rechtsgeleerdheid en Fiscaal Recht, verkrijgbaar bij de afdeling Onderwijsmaterialen van de Rechtenfaculteit, Steenschuur 25, Leiden.
Dit werkboek bevat de opgaven die op de werkgroepen behandeld zullen worden. Achterin het werkboek zijn voorts enkele recente tentamens opgenomen, voorzien van standaarduitwerkingen. Voor wie niet in staat is het werkboek tijdig voor de start van het onderwijs op te halen, zijn de opgaven van de eerste twee weken op de Blackboardsite opgenomen onder Downloads/Sheets.

In het boek en bij de opgaven worden met enige regelmaat elementaire wis- en rekenkundige technieken toegepast. Denk aan het lezen van een grafiek, het tekenen van een rechte lijn, het oplossen van een lineaire vergelijking, of het rekenen met procenten. Deze kennis reikt zeker niet verder dan tweede klas VWO en zou dus ruimschoots bij iedereen aanwezig moeten zijn. Voor wie meent dat zijn of haar kennis toch wel een opfrisbeurt kan gebruiken is een inleiding elementaire wis- en rekenkunde beschikbaar.

Dagonderwijs

Het Economie-onderwijs is zo evenwichtig mogelijk gespreid over de 14 beschikbare onderwijsweken in het eerste trimester. Voor Bedrijfseconomie zijn 4 colleges en 4 werkgroepbijeenkomsten voorzien, voor Rechtseconomie 10 colleges en 10 werkgroep­bijeenkomsten. Bedrijfseconomie bijt de spits af in de eerste vier weken van het semester. Daarna volgt Rechtseconomie, doorlopend tot aan het eind van het semester.

a. Werkgroepen
Het zwaartepunt van het onderwijs Rechtseconomie ligt bij de werkgroepbijeenkomsten. Deze starten in de eerste week van oktober 2011. 
Inschrijving voor de werkgroepen Rechtseconomie loopt via uSis, in de weken voorafgaande aan de start van het onderwijs. (Opgemerkt wordt dat er een aparte inschrijving is voor de werkgroepen Bedrijfseconomie).

Wanneer u zich opgeeft voor het werkgroeponderwijs, verplicht u zich tot aanwezigheid en voorbereiding. Dat houdt in dat de werkgroepleider u de verdere toegang tot de werkgroep zal ontzeggen, wanneer u twee keer niet of niet voorbereid aanwezig bent geweest. 

In het onderstaande rooster treft u een overzicht van de per bijeenkomst te behandelen opgaven uit het werkboek. Deze opgaven hebben allereerst tot doel om u aan de hand van rekenvoorbeelden stap voor stap mee te nemen langs de hoofdpunten van de aangeboden stof. Door steeds de concrete casusposities van de betrokken partijen te bepalen, wordt u gedwongen na te gaan of en in hoeverre de individuele rationaliteit van de handelende rechtssubjecten bijdraagt aan de collectieve rationaliteit van de samenleving.

Daarnaast kennen de bijeenkomsten 3 t/m 10 steeds een afsluitende opgave met een meer open karakter in de vorm van een stelling. In deze opgaven wordt u uitgedaagd om de theoretische inzichten van de rechtseconomie toe te passen op concrete en actuele vraagstukken. Omdat regels en regelingen veelal zowel voor- als nadelen hebben, is het goed om na te denken over de orde van grootte van de diverse baten en kosten en over de (on)mogelijkheden om ter zake bruikbare empirische gegevens te vergaren

b. Colleges
De hoorcolleges worden gegeven op vrijdagmiddag voorafgaande aan de werkgroepbijeenkomsten. Het eerste college is op vrijdag 30 september 2011, 13 resp. 15 uur, KOG, zaal C131. 

Het college zal ca. 1 uur duren. De docent zal in dit uur de rode draad schetsen van de te bestuderen stof, niet meer en niet minder. Dit rodedraadverhaal is vooral bedoeld voor de echte alfa's onder de studenten die moeite hebben om het boek geheel op eigen kracht te doorgronden.

De docent zal bij elk college een handout beschikbaar stellen met de teksten van de collegesheets. Deze sheets zullen ook steeds enkele dagen vooraf op de Blackboard-site van het vak te vinden zijn.


c. Studie- en onderwijsrooster 
Zie Blackboard of werkboek.

Avondonderwijs

Ook in het avondonderwijs zal het werken met de stof aan de hand van de opgaven centraal staan. Omdat er, anders dan bij het dagonderwijs, maar ruimte is voor één bijeenkomst per week, is de inrichting van het onderwijs echter ten dele anders. De bijeenkomsten zijn zodanig ingericht dat de eerste twee uur worden uitgetrokken voor het behandelen van de opgaven. Na een pauze wordt in het derde uur, voor belangstellenden, de rode draad geschetst van de stof voor de komende week. De docent zal steeds een handout beschikbaar stellen met de sheets van het rodedraadcollege. De sheets zullen ook enkele dagen voordien te vinden zijn op Blackboard onder de knop Downloads/sheets. 

De bijeenkomsten vinden plaats op maandag 19.00 (klokke)-21.45 uur, KOG zaal C131. Vanwege de viering van Leidens Ontzet en Sinterklaas zijn de bijeenkomsten van 3 oktober en 5 december echter verschoven naar donderdag 6 oktober resp. 8 december. 

Inschrijven werkgroep

Via uSis, vier weken voorafgaand aan het onderwijs.

Het tentamen

Het tentamen Economie bestaat, net als het onderwijs, uit twee aparte onderdelen. Deelnemers krijgen voor elk onderdeel een apart (deel)cijfer. Mits voldoende blijven deze (deel)cijfers binnen de facultaire regels voor de geldigheidsduur van tentamens aan het eind van het studiejaar staan.

Wanneer voor beide onderdelen een voldoende is behaald, wordt voor het totale vak Economie een eindcijfer vastgesteld. Dat gebeurt door de (deel)cijfers Bedrijfseconomie en Rechtseconomie te wegen met de bijbehorende gewichten, 2/7 en 5/7. Met het eindcijfer worden ook de bijbehorende studiepunten, 10 EC in totaal, toegekend.

Het tentamen voor het onderdeel Rechtseconomie (vakcode 220120041) bestaat uit open vragen. Ter oriëntatie zijn in het werkboek de tentamens van het afgelopen studiejaar opgenomen, voorzien van standaarduitwerkingen.

Het tentamen voor het onderdeel Rechtseconomie wordt afgenomen op maandag 9 januari 2012, 9-12 uur, met een herkansings­mogelijkheid op maandag 25 juni 2012, 13-16 uur.

Met nadruk wijzen wij erop dat bij het tentamen Rechtseconomie slechts het gebruik van de allereenvoudigste rekenapparatuur is toegestaan. Dat is apparatuur met de basisfuncties van optellen/aftrekken/delen/vermenigvuldigen/procenten en worteltrekken en de bijgehorende geheugenfuncties. Gebruik van rekenapparatuur met meer functies, zoals grafische rekenmachines, een grote geheugencapaciteit, of via uw mobiele telefoon is verboden

Downloadable collegemateriaal en overige informatie

Zie de Blackboard-site van deze cursus.

Webredactie Rechtsgeleerdheid
Laatst Gewijzigd: 27-02-2012