"De weerbare democratie" boekhandel Schreurs donderdag 5 februari 17h30

Op deze middag wordt de betekenis van het “weerbare democratie”-begrip besproken door de journalisten Theodor Holman (Het Parool) en Martin Sommer (De Volkskrant) en door de Leidse rechtsgeleerden Cliteur en Rijpkema. Zij zullen in het bijzonder ingaan op de betekenis van het “weerbare democratie”-begrip in relatie tot de aanslagen in Parijs en andere uitdagingen voor de vrijheid van expressie als centrale democratische waarde.

De weerbare democratie volgens Cliteur, Holman, Rijpkema en Sommer

In 1936 hield de Amsterdamse hoogleraar George van den Bergh (1890-1966) een moedige rede waarin hij de vraag opwierp hoe om te gaan met anti-democratische partijen. Wat te doen met (in zijn tijd) een nazi-partij die openlijk aangeeft het democratische systeem alleen maar te willen gebruiken om het – eenmaal aan de macht gekomen – af te schaffen? Behoort het tot de kern van de democratische gedachte om te accepteren dat een democratie ook bij meerderheid van stemmen kan worden afgeschaft?

Van den Bergh beantwoordde die vraag ontkennend. De kern van de democratische gedachte is de mogelijkheid tot herziening van een eenmaal genomen besluit. Wie de democratie afschaft kan nooit meer een besluit herzien. De democratie dient zich dus tegen zijn eigen afschaffing te beschermen.

De rede van Van den Bergh is heruitgegeven. Bastiaan Rijpkema en Paul Cliteur hebben hem van een uitvoerige inleiding en nawoord voorzien, waarin zij de actualiteit van Van den Bergh’s democratie-opvatting toelichten met uitdagingen die in onze tijd aan de democratie gesteld worden. Bijvoorbeeld de uitdaging van het internationaal religieus terrorisme.

Van den Bergh’s “weerbare democratie”-begrip heeft drie dimensies: (i) een democratie dient zichzelf te verdedigen tegen de aanvallen die daarop worden gedaan; (ii) een besluit met meerderheid van stemmen de democratie af te schaffen kan niet als consequentie van de democratische gedachte worden geaccepteerd;  (iii) dat de democratie door een dictatuur of een theocratie zou moeten worden vervangen zou op grote weerstand moeten stuiten van democraten.

De oratie van George van den Bergh uit 1936, Reed business, €14,95    

Weteringschans 173, Amsterdam, Tel 020-3208412, Toegang gratis.




Laatst Gewijzigd: 26-01-2015