Op vrijdag 9 september 2011 vond het symposium De criteria voor strafbaarstelling in een nieuwe dynamiek. Symbolische legitimiteit versus maatschappelijke en sociaalwetenschappelijke realiteit plaats.  Dit symposium werd georganiseerd door het Instituut voor Strafrecht & Criminologie, in samenwerking met het E.M. Meijers Instituut.

Op 1 september 2011 is het 125 jaar geleden dat het Wetboek van Strafrecht in werking trad. Hoewel het Wetboek op vele punten een zekere waardevastheid blijkt te hebben, kan het niet als een rustig bezit worden beschouwd.
Een terugkerend discussiepunt vormt de vraag welke gedragingen wel en welke niet onder het bereik van het strafrecht zouden moeten vallen. De wetgever van 1886 maakte hier weinig woorden aan vuil: wat strafbaar was gesteld, was vanzelfsprekend strafbaar. De complexe samenleving van vandaag – met een grotere rol voor internationale invloeden en politieke en maatschappelijke beeldvorming - laat een dergelijk eenvoudig standpunt niet meer toe. In dit symposium zal de wisselwerking tussen de traditionele criteria die strafbaarstelling bepaalden (of leken te bepalen)  en de actuele omgeving waarbinnen strafwetgeving heeft te functioneren onder de loep worden genomen. Kernpunt daarbij vormt de verhouding tussen de strafrechtswetenschappelijke en sociaalwetenschappelijke benadering van vraagstukken van strafbaarstelling.
Een belangrijk kenmerk van de strafrechtswetenschappelijke benadering van het vraagstuk van criteria voor strafbaarstelling, vormt de ideologische geladenheid er van. Juridische, rechtstheoretische en rechtspolitieke gezichtspunten domineren de benadering vanuit de strafrechtswetenschap. De strafrechtelijke theorievorming lijkt daarbij nauwelijks gebruik te maken van of aan te sluiten bij sociaalwetenschappelijke kennis en inzichten omtrent effecten, percepties, schade en uitvoerbaarheid. Dit is opmerkelijk, omdat empirisch onderzoek naar deze thema’s in ruime mate wordt verricht en omdat de roep om wetenschappelijke onderbouwing van beleid en wetgeving sterk is. Misschien geldt wel hetzelfde voor de totstandkoming van wetgeving in het huidig tijdsgewricht. Rechtspolitieke achtergronden en voorkeuren spelen daarbij in veel gevallen immers een dominante rol en bepalen vaak de uitkomst van ‘beslissingsschema’s’ over vraagstukken van strafbaarstelling.

Met dit symposium werd beoogd een wisselwerking tussen of uitwisseling van gezichtspunten tot stand te brengen tussen de strafrechtelijke en sociaal-wetenschappelijke benadering van keuzes voor wetgeving en beleid op het terrein van het strafrecht. Lezingen en presentaties van onderzoek op dit terrein binnen het Leidse onderzoeksprogramma Criminal Justice moesten inzicht bieden in de vraag op welke wijze deze benadering kan bijdragen aan de rationaliteit, de kwaliteit en daarmee de legitimiteit van het strafrecht.

Het symposium kwam voort uit het Leidse onderzoeksprogramma Criminal Justice: Legitimacy, Accountability and Effectivity.